محسن جابرى عربلو

29

فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )

بسم اللّه الرحمن الرحيم [ اصطلاحات ] [ « ا » ] آلات لهو افزار نواختن موسيقى ، آلات موسيقى مثل عود « 1 » ، دف « 2 » ، طبل « 3 » ، مزمار « 4 » ، طنبور « 5 » ، بربط « 6 » و بالاخره كليه ابزارى كه در ملاهى به كار مىرود در فقه اسلامى آلات لهو ناميده مىشود . مبادرت به نواختن آلات لهو و پيشه ساختن آن و بيع آنها بدون خلاف حرام است « 7 » . بلكه از كتاب مفتاح الكرامه چنان استفاده مىشود كه فقهاى اماميه بر حرمت آن اجماع و اتفاق دارند « 8 » . و در كتاب المجموع مىنويسد : آلات ملاهى مانند مزمار و طنبور اگر پس از شكستن و تفكيك ، اجزاء و قطعاتش ارزش مالى نداشته باشد بيع آن صحيح نيست

--> ( 1 ) . يكى از آلات موسيقى و آن سازى است از ذوات الاوتار كه شكل كلى آن در اصل شبيه بربط بوده است . ( فرهنگ دكتر معين ج 2 ، ص 2364 ) . ( 2 ) . دف چنبرى است كه پوستى بر آن چسبانند و قوالان با انگشت آن را نوازند . ( فرهنگ مزبور ج 2 ، ص 1540 ) . ( 3 ) . طبل يعنى دهل ، تبيره ، كوس . ( فرهنگ مزبور ج 2 ، ص 2211 ) . ( 4 ) . مزمار يعنى ناى ، يكى از آلات موسيقى استوانه‌اى شبيه سرنا كه بيشتر ميان عربها متداول است . جمع : مزامير . ( فرهنگ سعيد نفيسى ج 5 ، ص 3282 ) . ( 5 ) . طنبور سازى است معروف ، معرب دنبره يعنى دنب بره جهت شباهت آن بدم بره . ( لغت‌نامه دهخدا ) و در نفائس الفنون ( ج 3 ، ص 99 ) آرد : طنبور همان است كه اكنون به كمانچه مشهور است . ( 6 ) . يكى از متداولترين و مهمترين سازهاى دوره‌هاى گذشته تاريخ ايران و عرب . . . و آن طنبور مانندى است كاسه بزرگ و دسته كوتاه . ( فرهنگ دكتر معين ج 1 ، ص 497 ) . و در مجمع البحرين ( ص 374 ) آرد : البربط كجعفر شىء من ملاهى العجم يشبه صدر البط معرب بربط أى صدر البط لان - الصدر يقال له بالفارسيه برو الضارب به يضعه على صدره . ( 7 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 38 . ( 8 ) . مفتاح الكرامه ج ، 4 ص 31 .